علي بن زيد البيهقي ( ابن فندق )

293

تاريخ بيهق ( فارسى )

تعليقات بر تاريخ بيهق به ترتيب صفحات ص 2 س 15 عثمان . . . اين نام در اسامى اجداد مؤلف بتحريف نوشته شده و صحيح آن بطورى كه از كتابهاى معتبر از قبيل اسد الغابة و الاصابة و شرح حالى كه ياقوت در معجم الادباء از خود مؤلف نقل كرده است مستفاد مىشود ( غيان ) است بتشديد يأ نه عثمان . ص 7 س 17 مطلبى شافعى . . . نسبت و لقب محمد بن ادريس امام اهل سنت است ، و او را مطلبى بدان جهت گفته‌اند كه نسب او بمطلب بن عبد مناف مىپيوسته است . اين نسبت و لقب در دو جاى ديگر از اين نسخه ( ص 56 و 255 ) به همين ترتيب و در يك جا ( ص 268 ) بتقديم شافعى نوشته شده ، و در ( نب ) در دو موضع شافعى مطلبى و در يك موضع مطلبى تنها نوشته شده ، و تقديم علم بر نسبت ( شافعى مطلبى ) صحيح‌تر است . ص 13 س 11 و ديدهء باز عبرت . . . . . از وجوه پسنديده كه در خواندن اين جمله احتمال مىرود اينست : و ديدهء باز عثرت بخيوط عبرت بردوزد . يعنى در خواندن تاريخ از خطا و لغزشهاى ديگران پند گيرد و از ارتكاب مانند آن بپرهيزد . ص 19 س 13 بعد از وى وهب بن منبه . . . . در اين عبارت تسامحى است ، زيرا از لفظ ( بعد ) تاخر زمانى متبادر بذهن مىشود در صورتى كه زمان وهب بن منبه مقدم بوده است ، چه وى در سال 116 و بروايتى در سال 110 وفات يافته و محمد بن يسار در سال 151 بدرود جهان گفته است . و ظاهرا مراد مؤلف تاخر در فضيلت و شهرت بوده است نه چيز ديگر . س 18 تهذيب التاريخ . . . در كتابهايى كه بنام او على مسكويه ثبت كرده‌اند كتابى بدين نام ديده نشده ، تاريخ مشهور ابو على تجارب الامم و تهذيب او كتاب تهذيب الاخلاق و تطهير الاعراق است . ص 23 س 8 ما تا ببيهق . . . داستان هلاك زهير و ابن بشر را ابن اثير در تاريخ كامل خود بدين گونه آورده است كه در سال 65 هجرى بنو تميم در خراسان بر خلاف